Drewno konstrukcyjne impregnowane ciśnieniowo jest zabezpieczane przemysłowo w autoklawie, a nie tylko malowane na powierzchni. Środek ochronny wnika w strukturę materiału, zwykle na głębokość około 20–30 mm. Trzeba jednak pamiętać, że każde cięcie odsłania niezabezpieczone wnętrze i wymaga ochrony czoła.
Na czym polega impregnacja ciśnieniowa?
W autoklawie drewno poddaje się działaniu podciśnienia i wysokiego ciśnienia. Najpierw usuwa się część powietrza ze struktury materiału, a następnie wtłacza preparat ochronny. Dzięki temu impregnat dociera głębiej niż przy malowaniu pędzlem lub natrysku.
Proces zwiększa odporność drewna na wilgoć, grzyby powodujące rozkład oraz owady. Z tego powodu drewno impregnowane ciśnieniowo stosuje się przede wszystkim na zewnątrz, choć zakres ochrony zawsze zależy od konkretnej klasy użytkowania. Impregnacja nie zastępuje prawidłowego projektu, odwodnienia ani ochrony przed stałym zaleganiem wody.
Co oznaczają NTR, UC3, UC4 i C24?
Oznaczenia dotyczą różnych właściwości materiału. C24 opisuje wytrzymałość mechaniczną drewna konstrukcyjnego, natomiast NTR odnosi się do jakości i zakresu ochrony biologicznej uzyskanej podczas impregnacji. Nie są to zamienne klasy.
NTR jest nordyckim systemem klasyfikacji drewna zabezpieczonego ciśnieniowo. Oznaczenie potwierdza zastosowanie określonego środka, technologii impregnacji i kontroli jakości. W praktyce spotyka się między innymi oznaczenia NTR-AB dla zastosowań naziemnych oraz NTR-A dla elementów mających kontakt z gruntem lub wodą, przy czym o konkretnym użyciu decyduje deklarowana klasa użytkowania.
| Klasa użytkowania | Gdzie stosować? | Kontakt z gruntem lub wodą | Przykłady |
|---|---|---|---|
| UC3 | Na zewnątrz, w warunkach okresowego zawilgocenia | Nie | Legary uniesione nad podłożem, elementy pergoli, krokwie narażone na deszcz |
| UC4 | W warunkach stałego lub częstego zawilgocenia | Tak, zależnie od specyfikacji także woda słodka | Słupki osadzane w gruncie, pale, elementy mające bezpośredni kontakt z podłożem |
| C24 | Klasa wytrzymałości konstrukcyjnej | Nie określa odporności biologicznej | Belki, krokwie i legary, jeśli materiał spełnia wymagania konstrukcyjne |
Oznaczenie C24 może występować razem z NTR, na przykład jako drewno NTR C24. Wtedy jeden parametr mówi o nośności, a drugi o ochronie przed czynnikami biologicznymi. Samo C24 nie oznacza, że drewno nadaje się do stałego użytkowania na zewnątrz.
Kiedy wybrać drewno impregnowane, a kiedy zwykłe C24?
Decyzję należy oprzeć na wilgotności środowiska, kontakcie z gruntem oraz możliwości zabezpieczenia wszystkich powierzchni przed montażem. W suchej, zamkniętej konstrukcji impregnacja ciśnieniowa zwykle nie daje korzyści proporcjonalnych do wyższej ceny. Na zewnątrz ogranicza natomiast liczbę czynności wykonywanych przed montażem.
| Zastosowanie | Zalecany materiał | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Więźba w suchym, zamkniętym i wentylowanym dachu | Zwykłe C24 | Najważniejsza jest klasa wytrzymałości, a warunki nie wymagają ochrony UC3 lub UC4 |
| Legary tarasu uniesione nad podłożem | NTR C24 w klasie UC3 | Element jest wystawiony na deszcz i wilgoć, ale nie powinien stykać się bezpośrednio z gruntem |
| Legary lub słupki oparte na gruncie | NTR w klasie UC4 | Kontakt z podłożem zwiększa ryzyko zawilgocenia i rozkładu drewna |
| Pergola, rygle ogrodzenia, elementy zadaszenia | NTR UC3, jeśli pozostają nad ziemią | Impregnacja chroni materiał przed okresowym działaniem warunków atmosferycznych |
| Element wewnętrzny w suchym pomieszczeniu | Zwykłe C24 lub inna wymagana klasa konstrukcyjna | Nie ma stałej ekspozycji na wilgoć, więc ochrona NTR może być zbędna |
Przy tarasie znaczenie ma także sposób podparcia. Legar oddzielony od podłoża wspornikiem lub podkładką z materiału odpornego na wilgoć pracuje w innych warunkach niż element ułożony bezpośrednio na ziemi. Nie należy więc wybierać UC4 wyłącznie na podstawie nazwy konstrukcji.
Jak obrabiać drewno impregnowane ciśnieniowo?
Impregnacja nie pozostaje ciągła po przecięciu, wierceniu dużego otworu ani głębokim struganiu. Czoło przecięte piłą odsłania wewnętrzne warstwy drewna, które nie otrzymały takiej samej dawki środka ochronnego. To właśnie czoła i miejsca po obróbce są często najbardziej narażone na wnikanie wilgoci.
Po przycięciu elementu postępuj w następującej kolejności:
- Przytnij drewno i usuń luźne włókna oraz ostre zadziory.
- Oczyść czoło z pyłu, trocin i zabrudzeń, aby preparat mógł równomiernie pokryć powierzchnię.
- Nałóż środek przeznaczony do zabezpieczania ciętych powierzchni drewna, na przykład Remmers IG-10, zgodnie z kartą techniczną.
- Wykonaj zwykle 2–3 warstwy, jeśli wymaga tego instrukcja preparatu, zwracając szczególną uwagę na pęknięcia i krawędzie.
Preparat nakładaj możliwie szybko po obróbce. W przypadku większych otworów i połączeń sprawdź, czy producent środka dopuszcza takie zastosowanie. Samo pokrycie widocznego czoła nie zastępuje prawidłowego odsunięcia drewna od stojącej wody.
Elementy złączne muszą być odporne na korozję. Do konstrukcji zewnętrznych wybieraj wkręty, gwoździe i okucia ze stali nierdzewnej A2 lub A4 albo ze stali ocynkowanej ogniowo. Zwykłe, cienko ocynkowane lub niepowlekane wkręty mogą szybko korodować w kontakcie z wilgotnym, impregnowanym drewnem, a osłabione połączenie obniża trwałość całej konstrukcji.
Po każdym cięciu sprawdź następujące miejsca:
- czoła elementu przecięte piłą,
- otwory wykonane blisko końca deski lub kantówki,
- głębokie nacięcia i uszkodzenia powłoki ochronnej,
- miejsca, w których woda może zatrzymywać się przy łączniku.
Drewno NTR po dostawie – schnięcie, nalot i malowanie
Drewno po impregnacji ciśnieniowej jest często mokre i cięższe niż materiał suszony komorowo. Wilgoć technologiczna oraz impregnat nie znikają natychmiast po dostawie. Czas naturalnego schnięcia zależy od temperatury, przewiewu, sposobu ułożenia i przekroju elementów. Drewno powinno mieć możliwość oddawania wilgoci, dlatego nie należy szczelnie owijać go folią na długi czas.
Podczas schnięcia może pojawić się zielonkawy odcień albo jasny nalot soli na powierzchni. Nie musi to oznaczać wady materiału. Przed wykończeniem powierzchnię trzeba oczyścić, a drewno pozostawić do wyschnięcia. W przypadku malowania lub lakierowania przyjmij zasadę, że wilgotność powinna spaść poniżej 18–20%, chyba że karta techniczna konkretnego produktu dopuszcza inną wartość.
Impregnacja ciśnieniowa chroni strukturę drewna, ale nie eliminuje potrzeby poprawnego odprowadzania wody. Najtrwalsze połączenie powstaje wtedy, gdy materiał ma klasę ochrony dobraną do warunków i nie jest stale zanurzony ani dociśnięty do mokrego podłoża.
Malowanie nie jest automatycznie konieczne do zachowania ochrony biologicznej drewna NTR. Można je wykonać dla uzyskania koloru albo ograniczenia wpływu promieniowania UV, lecz dopiero po wyschnięciu, oczyszczeniu i przygotowaniu powierzchni zgodnie z instrukcją farby lub lazury.
Najprostsza zasada wyboru brzmi: do suchego wnętrza dobierz przede wszystkim klasę wytrzymałości, a do zewnętrznej konstrukcji uwzględnij także UC3 lub UC4. Drewno NTR C24 łączy nośność C24 z ochroną biologiczną, ale po każdym cięciu nadal wymaga zabezpieczenia czoła.
