Cegła silikatowa nie ma jednego uniwersalnego wymiaru. Najczęściej spotyka się elementy drobnowymiarowe w formacie NF oraz większe bloczki systemowe P+W, których szerokość dobiera się do projektowanej grubości ściany. Wymiar wpływa także na zużycie materiału na 1 m², tempo murowania i właściwości akustyczne przegrody.
Typowe wymiary cegieł silikatowych
Format NF, czyli Normalformat, odnosi się do tradycyjnej cegły o wymiarach 250 × 120 × 65 mm. Większe elementy mają zwykle wysokość 220 mm i mogą być wyposażone w połączenie pióro-wpust, oznaczane jako P+W. W tabeli podano wymiary w kolejności długość × szerokość × wysokość.
| Typ elementu | Wymiary (dł. × szer. × wys.) [mm] | Zastosowanie |
|---|---|---|
| 1NF, cegła pełna | 250 × 120 × 65 | Ściany konstrukcyjne, osłonowe i działowe |
| 3NFD | 250 × 120 × 220 | Ściany konstrukcyjne, osłonowe, działowe i fundamentowe |
| 3NF, cegła pełna | 250 × 120 × 220 | Fundamenty, ściany piwniczne i konstrukcyjne |
| T-12, system P+W | 250 × 120 × 220 | Ścianki działowe, konstrukcyjne i osłonowe |
| UNISIL 12 P+W | 250 × 120 × 220 | Ściany zewnętrzne, wewnętrzne, piwnice i słupy |
| UNISIL 15 P+W | 250 × 150 × 220 | Ściany zewnętrzne, wewnętrzne i piwnice |
| T-18 | 250 × 180 × 220 | Ścianki działowe i konstrukcyjne |
| T-18P AKU | 250 × 180 × 220 | Ścianki działowe i konstrukcyjne o podwyższonych wymaganiach akustycznych |
| T-24 | 250 × 240 × 220 | Ścianki działowe, konstrukcyjne i fundamentowe |
| 6NFD | 250 × 250 × 220 | Ścianki działowe, konstrukcyjne i fundamentowe |
| Cegła elewacyjna | 250 × 100 × 65 lub 230 × 100 × 65 | Elewacje, oblicówki i ogrodzenia |
Przykładem elementu systemowego jest UNISIL 12 P+W firmy PPMB Niemce. Ma on wymiary 250 × 120 × 220 mm i masę około 9,6 kg. Wariant UNISIL 15 P+W ma tę samą długość i wysokość, ale szerokość 150 mm oraz masę około 13,2 kg. Z kolei pełna cegła silikatowa N1 firmy Silikaty Szlachta ma format 240 × 115 × 71 mm.
NF a P+W – czym różnią się formaty?
Cegła 1NF jest elementem małym, układanym na tradycyjnej zaprawie. Jej format ułatwia wykonywanie detali, dopasowanie elementów i prowadzenie murów o różnych kształtach, ale wymaga ułożenia większej liczby sztuk. Przy ścianie o grubości 12 cm zużycie wynosi około 54 cegieł 1NF na 1 m², a przy grubości 25 cm około 103 sztuki.
Bloczki wielkoformatowe, takie jak elementy 3NFD, T-12 czy T-24, mają wysokość 220 mm. Jedna sztuka zastępuje kilka cegieł NF, dlatego murowanie przebiega szybciej. W systemie P+W boczne krawędzie elementów łączą się piórem i wpustem, co ogranicza zużycie zaprawy w spoinach pionowych. Większy format oznacza jednak większą masę pojedynczego elementu i może utrudniać ręczny transport.
Jak wymiar wpływa na wybór cegły?
Szerokość elementu w dużym stopniu odpowiada planowanej grubości muru. Element o szerokości 120 mm tworzy przegrodę o zbliżonej grubości, natomiast bloczki o szerokości 180, 240 lub 250 mm są przeznaczone do grubszych ścian. Ostateczny układ może zależeć także od projektu, spoiny, warstw wykończeniowych i przyjętego sposobu murowania.
Przy wyborze wymiaru trzeba uwzględnić kilka parametrów konstrukcyjnych:
- Grubość projektowanej ściany – szerokość cegły lub bloczka powinna odpowiadać założeniom projektu i wymaganej geometrii przegrody.
- Rodzaj konstrukcji – inne formaty stosuje się przy ścianach działowych, inne przy ścianach nośnych, fundamentowych i piwnicznych.
- Wymagania akustyczne – cięższy i szerszy element może zapewniać lepszą izolacyjność akustyczną, ale parametry należy sprawdzać dla konkretnego wyrobu.
- Tempo prac – większe bloczki P+W przyspieszają wznoszenie muru, ponieważ na każdy metr kwadratowy przypada mniej elementów.
Wymiar wpływa również na obliczenie ilości materiału. Dla przykładu producent podaje zużycie około 17 sztuk elementów T-12 na 1 m² ściany oraz około 17,3 sztuki bloczka UNISIL 12 P+W przy murowaniu na zaprawie tradycyjnej. Wartości te mogą zmienić się wraz z rodzajem zaprawy, grubością spoin i przyjętym sposobem układania.
Czy wymiary są takie same u każdego producenta?
Nie. Nazwa formatu, na przykład 1NF, 3NFD lub T-24, wskazuje typ i przeznaczenie elementu, ale nie powinna zastępować sprawdzenia karty technicznej. Poszczególni producenci mogą oferować wyroby o podobnym zastosowaniu i zbliżonych wymiarach, lecz różniące się dokładnym formatem, masą, tolerancjami oraz sposobem łączenia.
Przed zamówieniem należy sprawdzić kartę techniczną konkretnego produktu, zwłaszcza gdy materiał ma pasować do projektu, istniejącego muru albo systemu nadproży. Dotyczy to także cegieł elewacyjnych, dla których spotyka się między innymi formaty 250 × 100 × 65 mm, 230 × 100 × 65 mm, 250 × 65 × 65 mm oraz 230 × 65 × 65 mm.